Hoog boven
ons hoofd.

 

website mundo    Je kan hier de tekst downloaden.


Weer
Weersvoorspellingen. (Tijdsduur: 306)                                               Wat voor weer wordt het vandaag?

Het hogedrukgebied. (Tijdsduur: 142)

Lucht heeft massa. (Tijdsduur: 146)                                                   De lucht druk van alle kanten op ons.

Lucht drukt. (Tijdsduur: 111)

Luchtstromen op aarde. (Tijdsduur: 217)

Weer en klimaat in Nederland. (Tijdsduur: 107)

Zeestromen en wind. (Tijdsduur: 206)

Windsterkte. (Tijdsduur: 111)                                                           Hoe meet je dat?

Neerslag. (Tijdsduur: 123)                                                                Hoe ontstaat regen, hagel en sneeuw?

Verschillende soorten regen. (Tijdsduur: 300)                                    Stijgingsregen, stuwingsregen en frontale regen.

Waar komt regen vandaan? (Tijdsduur: 049)                                     Regen komt niet zomaar uit de lucht vallen. Hoe ontstaat het eigenlijk?

Het regent! (Tijdsduur: 036)                                                             Hoe kan het opeens gaan regenen?

Het sneeuwt! (Tijdsduur: 051)                                                         Soms komt er geen regen uit de wolken, maar sneeuw.

De waterkringloop. (Tijdsduur: 034)                                                 Van regenwolk naar zee en weer terug.

De kringloop van het water. (Tijdsduur: 212)                                    Water is continu op reis.

Waterkringloop. (Tijdsduur: 207)                                                    Wat gebeurt er met de regen als die eenmaal gevallen is?

Dag en nacht. (Tijdsduur: 128)                                                       Waarom is het overdag licht en 's nachts donker?

Schaduw tekenen. (Tijdsduur: 053)                                                 Als de zon schijnt, zie je ook schaduw.

Dag en nacht(2). (Tijdsduur: 159)                                                       Waarom is het 's winters langer donker?

De zon geeft ons warmte. (Tijdsduur: 118)

Zon en klimaat. (Tijdsduur: 041)                                                    De temperatuur op aarde verschilt enorm van plaats tot plaats.

De aarde is een bijzondere planeet. (Tijdsduur: 111)

De dampkring. (Tijdsduur: 123)                                                     Zonder de dampkring kunnen we niet leven.

De opbouw van de aarde. (Tijdsduur: 240)                                      Een vloeibare bol met een dun korstje.

Het ontstaan van vulkanen en eilanden. (Tijdsduur: 310)                 Op de grens van twee aardplaten.

Sterrenhemel. (Tijdsduur: 236)                                                     Reis mee naar de sterren.

Volle maan. (Tijdsduur: 145)                                                       Maanlicht is eigenlijk zonlicht.

Maansverduistering. (Tijdsduur: 113)                                           Soms staat de maan in de schaduw van de  



Weersvoorspellingen. (Tijdsduur: 306)                                               Wat voor weer wordt het vandaag?

http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20071205_weersvoorspelling01

Een voorspelling waar we allemaal dagelijks mee te maken hebben is het weerbericht, toch, Marion? Ja, absoluut. Hoe voorspel je het weer? Nou, het ligt draan of je het op de lange of de korte termijn wil. Kijk: op de korte termijn maak ik ook wel gebruik van radarbeelden. Wat je ziet, dat gebeurt ook. Dit zijn allemaal buien wat je hier allemaal ziet de kans dat het nu regent in Limburg, dat is echt 100%. Dus dit is voor ons de makkelijkste manier om het weer op de hele korte termijn te verwachten. En wat is de moeilijke manier? Als je het op de langere termijn wil, dat zal ik je ook even laten zien. Daar hebben we dus ook computermodellen voor, die berekenen voor ons het weer een aantal dagen vooruit. Dat is op deze kaartjes ook heel mooi te zien. Je ziet hier een lagedrukgebied ontwikkelen boven Noord Itali en dat komt de komende dagen onze kant op. Dus de kans, dat het bijvoorbeeld op vrijdag en zaterdag gaat regenen, die is ook wel vrij groot. Maar ja, soms komt het dus niet uit. Maar wat nou als we willen weten hoe het weer is over 2 weken? We gebruiken ook wel eens een tiendaagse verwachting, hoe verder je in de tijd gaat kijken, hoe onzekerder de verwachting wordt. Je moet je voorstellen: bij zon model: je stopt er wat in, dus alle waarnemingen worden in zon model gestopt. Dus nu ga je het model 50 keer laten rekenen met een iets andere begintoestand. En daar komen dan dit soort plaatjes uit. En je ziet: hoe verder je in de tijd gaat, hoe groter de spreiding wordt, want ja, als ik nu naar woensdag 12 uur ga kijken, een dag of 7, 8 vooruit, het kan bijvoorbeeld s middags 13 graden zijn, maar het kan bijvoorbeeld ook 25 graden zijn, dus nou ja, de kans is 2%, dat het op woensdag 25 graden wordt. Om de kans op een bepaalde gebeurtenis weer te geven, zoals de kans op regen morgen, is de volgende notatie gebruikelijk: P tussen haakjes gebeurtenis hier X = A. En dat noemen we een stogast, P tussen haakjes X = 4 is dan de kans op 4. De stogast of toevalsvariabele is de variabele waarvan de waarde afhangt van het toeval. Deze wordt aangegeven met een hoofdletter, hier de hoofdletter X. Een stogast kan verschillende waarden A aannemen. Bij elk van die waarden kun je de kans P tussen haakjes X = A berekenen. Deze kansen vormen de kansverdeling van de stogast X. Aanstaande vrijdag, moet ik dan een paraplu meenemen? Zou ik wel doen, want als je naar het neerslagplaatje kijkt, dan zie je, dat de kans vrijdag vrij groot is, dat er een millimeter of 5 gaat vallen, dus dat het in ieder geval gaat regenen. Dat kan ik nog wel ergens anders mee demonstreren: met de kansverdeling van de neerslag, als we naar de vrijdag kijken, dan zien je, dat, de kans dat dr tussen de 10 en de 30 millimeter valt, dat is het rode gebiedje, de kans tussen de 3 en de 10 millimeter, dat is dat roze gebiedje, nou, die is vrij groot. En de kans dat dr regen gaat vallen is ongeveer 90%. Dus ik zou die paraplu maar meenemen. Maar wat als het droog blijft op die dag? Betekent dat dan dat het niet klopt wat je zei? Ik heb eigenlijk altijd gelijk, want als ik zeg, dat er 90% kans is dat het gaat regenen, is er altijd 10% kans dat het droog blijft. Als je naar 10 dagen kijkt, dan wil ik, dat het op 9 van die 10 dagen gaat regenen en 1 dag, ja, zal het dan droog blijven.

Het hogedrukgebied. (Tijdsduur: 142)

http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20060209_hogedruk01

Lucht heeft massa. (Tijdsduur: 146)                                                 De lucht druk van alle kanten op ons.

http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20110601_luchtdruk01

De luchtdruk wordt veroorzaakt doordat lucht ook iets weegt. Alle lucht uit de 50 kilometer dikke atmosfeer samen, dat weegt heel wat. Op deze arm drukt dan al gauw zon 80 kilogram lucht en op mijn hele lichaam wel meer dan 20.000 kilogram! Maar toch merk ik er niks van, want in mijn lichaam is ook luchtdruk aanwezig en daardoor worden we niet in elkaar gedrukt. Bij het volgende proefje kan ik goed laten zien hoeveel kracht lucht uitoefent. Bij dit blik is de kracht die de lucht aan de binnenzijde en aan de buitenzijde van het blik uitoefent even groot, net zoals bij je lichaam. Nu ga ik met een trucje de lucht uit het blik halen. Ik schenk er een beetje water in, zo, een klein beetje. En ik ga dat verhitten. Het blik vult zich nu met waterdamp en de waterdamp, die neemt de plaats in van de lucht. Als het hele blik gevuld is met waterdamp, draai ik snel de dop erop. Zo. En nu moet ik even wachten tot alle waterdamp weer condenseert naar water. Water neemt namelijk veel minder ruimte in dan waterdamp. Nu alle lucht uit het blik verdwenen is drukt alleen nog de lucht van de buitenkant met volle kracht op het blik en je ziet het: hij is aan alle kanten helemaal ingedrukt! In de atmosfeer is de luchtdruk niet overal hetzelfde. Met een barometer kunnen we de luchtdruk meten. Hierbinnen zit een klein doosje waar bijna alle lucht is uitgezogen. Bij een hoge luchtdruk wordt het dekseltje iets ingedrukt en beweegt de wijzer.

Lucht drukt. (Tijdsduur: 111)

http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20060706_luchtdruk02

Luchtstromen op aarde. (Tijdsduur: 217)

http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20060209_luchtstromen01

Het weer op aarde wordt voornamelijk bepaald door

Weer en klimaat in Nederland. (Tijdsduur: 107)

http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20081013_weerenklimaatnl01

Klimaat, dat is wat anders dan het weer

Zeestromen en wind. (Tijdsduur: 206)

http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20060208_zeestromen01

De klimaten op aarde worden voor een belangrijk deel bepaald door

Windsterkte. (Tijdsduur: 111)                                                     Hoe meet je dat?

http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20101018_wind01

Je kunt het niet met een liniaal meten, en met je vinger dat gaat ook niet zo goed. Wind wordt gemeten met een windmeter. Er zijn automatische modellen, die verbonden zijn aan een computer, maar ook handmatige. Allemaal meten ze de windsnelheid. De wind wordt gemeten op 10 meter boven de grond. Bij het K.N.M.I. zelfs 20 meter. Het was een beetje raar om te zeggen: de windsnelheid is dertig rondjes per minuut. Daarom verdeelde ene meneer Beaufort de wind in verschillende categorien. Van geen wind tot veen orkaan. We noemen dit de Schaal van Beaufort. Die loopt van 0 tot 12. Waait het niet dan is het windkracht O. Bij windkracht 2 blijft een kaars nog wel aan. Windkracht 7, nou, nou, nou, windkracht 8, dan kun je maar beter binnen blijven! Windkracht 12

Neerslag. (Tijdsduur: 123)                                                                  Hoe ontstaat regen, hagel en sneeuw?

http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20060209_neerslag01

Voor het leven op aarde is water heel belangrijk. Driekwart van het aardoppervlak is met water bedekt. En dat water zit in een voortdurende kringloop: het gaat van zee naar land, en van land naar zee. Binnen die kringloop spelen regen, wolken en wind een belangrijke rol. De zon verwarmt het aardoppervlak. Opgewarmd water verdampt, en de waterdamp stijgt op. Als lucht warm is, zet het uit en kan het vl waterdamp bevatten. Maar als het opstijgt en afkoelt, kan de lucht weer veel mnder waterdamp hebben. Een deel van de damp verandert dan in waterdruppeltjes, en er ontstaat een wolk. Deze overgang van damp naar water heet 'condenseren', en dat gebeurt het eerst op vaste oppervlakken. Dus ook op de stof- en roetdeeltjes in de lucht. Op die deeltjes vormen zich minuscule waterdruppels, die z klein zijn en licht dat ze zweven, en wolken vormen. Maar soms botsen die druppeltjes en worden samen n grte druppel. Als ze t groot en zwaar worden om te kunnen zweven, vallen ze naar beneden als regen. Als het koud is, kan water ook als snuw naar beneden komen. Sneeuw bestaat uit kleine ijskristallen. Soms valt er een mengsel van sneeuw en regen: natte sneeuw. Nog een andere vorm van neerslag is hagel. Hagel ontstaat als er sterk stijgende luchtstromen zijn. Regendruppels worden dan in de wolk omhoog geblazen en bevriezen door de koude lucht. De druppels worden hagelstenen. De zware hagelstenen vallen dan naar beneden. Maar de kleine en lichte worden ng een keer omhoog geblazen. Hagelstenen kunnen wel honderden keren omhoog geblazen worden. En iedere keer krijgen ze een extra laagje ijs en worden iets zwaarder. Als ze zwaar genoeg zijn, vallen ze op aarde, bij een hagelbui. In Noord-India zijn wel eens hagelstenen gevallen die zo groot waren als golfballen! 83 mensen en duizenden dieren zijn toen door die hagelstenen omgekomen.

Verschillende soorten regen. (Tijdsduur: 300)                             Stijgingsregen, stuwingsregen en frontale regen.

http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20060209_regen01

De meeste neerslag op aarde valt als regen. Maar regen heb je in verschillende soorten, afhankelijk van de ligging van het gebied.Stijgingsregen komt vooral voor rond de evenaar, waar het heel erg heet is. Bijvoorbeeld in het tropisch regenwoud van Brazili. De zon verwarmt de grond en het oppervlaktewater verdampt snel. Warme lucht met waterdamp zet uit en stijgt op. Maar door die stijging koelt de lucht af. Daardoor condenseert de waterdamp en ontstaan er kleine druppeltjes die samen een grote stapelwolk vormen. Doordat er steeds meer lucht opstijgt en afkoelt, groeien deze stapelwolken uit tot enorme buien. Een plotselinge zware bui is heel gewoon rond de evenaar.Ook bergen kunnen regen veroorzaken: stuwingsregen. Vochtige lucht van zee stijgt op tegen de helling van een berg. Maar als de lucht stijgt, koelt ie af. De waterdamp condenseert dan, vormt wolken, en het gaat regenen. Hoe hoger de berg, hoe meer kans op neerslag.Je hebt ook regen die ontstaat bij fronten: plekken waar warme en koude lucht elkaar tegenkomen. Deze frontale regens zie je vaak bij ons, in West-Europa. Op de satellietfoto's zien we wolken bij Europa. Warme lucht uit het zuiden trekt naar het noorden en botst tegen koude lucht. Op het punt waar de warme en koude lucht elkaar raken, ligt het front. De koude lucht is zwaar en dwingt de warme lucht om op te stijgen. Maar, als de warme lucht opstijgt, koelt hij af, en dan ontstaat er een brede wolkenband. Het begint te regenen - en het blijft regenen - tt het front voorbijgetrokken is.

Waar komt regen vandaan? (Tijdsduur: 049)                  Regen komt niet zomaar uit de lucht vallen. Hoe ontstaat het eigenlijk?

http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20060913_waar_komt_regen

Waar komt al die regen toch vandaan? Die komt uit de lucht! In de lucht zijn wolken? en die maken de regen.
Kijk maar eens hoe dat gaat. Dit is een regenwolk. In de wolk zitten piepkleine waterdruppeltjes. Soms komen er heel veel druppels bij. Dan wordt het druk. Dan botsen ze tegen elkaar aan en worden samen grotere druppels. Ze worden groter en groter en zwaarder en zwaarder n? PATS? ze gaan vallen. Dan regent 't. Zo werkt het dus!

Het regent! (Tijdsduur: 036)                                                                 Hoe kan het opeens gaan regenen?

http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20050503_animatieregen01

Maar waar komt de regen nou vandaan? Dit is een wolk. Als we daar met een vergrootglas naar kijken zien we piepkleine waterdruppels. Heel vaak gebeurt er niks. Dan drijven ze gewoon met z'n allen in de lucht.
Maar soms komen er heel veel waterdruppeltjes bij. Dan wordt het druk! Ze botsen tegen elkaar aan en worden dan grotere druppels. En zo kan dat een tijdje doorgaan. De druppels worden groter en groter en groter en groter en?PATS, ze gaan vallen!
Ze zijn te groot en te zwaar geworden om te blijven zweven. Dan gaat het regenen!

Het sneeuwt! (Tijdsduur: 051)                                  Soms komt er geen regen uit de wolken, maar sneeuw.

http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20050503_animatiesneeuw01

Soms komt er geen regen uit de wolken, maar sneeuw. Hoe kan dat? Stel je weer voor dat je met een vergrootglas naar een wolk kan kijken. Dan zie je piepkleine waterdruppeltjes, piepklein!  Als het gaat vriezen in de wolk, veranderen de waterdruppeltje in heel fijne ijskristallen. Geen n kristal is hetzelfde: je hebt naaldjes, sterretjes en nog veel meer vormen. Bijzonder h! De ijskristallen worden groter en groter... en gaan aan elkaar plakken. Dan is het een sneeuwvlok.
Als de sneeuwvlokken zwaar worden, vallen ze als sneeuw naar beneden.

De waterkringloop. (Tijdsduur: 034)                                                         Van regenwolk naar zee en weer terug.

http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20101027_waterkringloop01

Door opwarming van de zon verdampt er water op zee. De warme lucht met de waterdamp stijgt op en wordt een wolk en die waait richting land. Bij het land moet de wolk opstijgen. Hierdoor wordt de lucht kouder. De koude lucht kan minder waterdamop vasthouden. De waterdamp gaat over in water en valt als regen naar beneden. Het regenwater komt op het land terecht en uiteindelijk in de rivier. Het water in de rivier stroomt weer richting de zee. Dit noem je de waterkringloop.

De kringloop van het water. (Tijdsduur: 212)                                 Water is continu op reis.

http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20060209_kringloop01

Van alle hemellichamen staat de maan het dichts bij de aarde. Toch ziet de maan er heel anders uit. Dat komt onder andere omdat er op de maan geen water is. De maan ziet er ook altijd hetzelfde uit, want landschap verandert vooral door stromend water. Op aarde is wel stromend water, en dat kun je goed zien: het heeft gezorgd voor de meest fantastische landschappen. Bijna al het water op aarde zit in de zeen en oceanen. 2 % is bevroren - is dus sneeuw en ijs - en 1 % is onderweg. Het is onderweg door de lucht: als regen en waterdamp f het stroomt door de grond, in meren en rivieren. Water is dus continu op reis, en die reis verandert ons landschap. Soms langzaam, en soms snel. De reis die het water maakt noemen we de kringloop van het water. Maar hoe gaat die kringloop eigenlijk? Eerst verdampt water. Water uit zee bijvoorbeeld. Hoe warmer de lucht boven zee, hoe meer water er verdampt. De waterdamp stijgt op en terwijl die stijgt, koelt hij weer af. Door die afkoeling verandert de damp in kleine druppeltjes - het condenseert - en die druppeltjes vormen samen een wolk. De wind blaast de wolken het land in. De wolken gaan langs de helling omhoog en koelen af totdat er zveel druppels in de wolk zitten dat ze eruit vallen. Het regent. Of het sneeuwt natuurlijk, als het erg koud is. Een deel van de regen en de sneeuw zakt in de grond of blijft liggen, maar het meeste komt terecht in de rivieren. En die rivieren brengen het water weer naar zee. En bij zee zijn we weer terug bij het begin - van de kringloop van het water.

Waterkringloop. (Tijdsduur: 207)                Wat gebeurt er met de regen als die eenmaal gevallen is?

http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20060913_waterkringloop

Waar blijft al die regen?Bijvoorbeeld van een onweersbui. Het zakt de grond in.                                                                       Maar soms valt er zoveel regen dat de grond al vol zit met water.
Dus stroomt het water weg.Het wordt een klein slootje. Dat slootje loopt naar een grote sloot...En die weer naar een rivier...
Die rivier wordt alsmaar groter en groter..Totdat het water bij de zee is aangekomen
Alle regen die uit de lucht valt, komt op het land. De plantjes kunnen er lekker van drinken.
Als er teveel regen is gevallen, dan stroomt het water naar de kanalen en rivieren.
En die kanalen en rivieren stromen weer naar de grote zee.
De zon schijnt. Het water van de zee verdampt. De waterdamp gaat omhoog. Daar wordt de damp een wolk.
De wolk wordt door de wind naar het land geblazen.
Boven het land koelt de waterdamp af. De damp wordt weer druppeltjes en het gaat regenen.
Alle regen die uit de lucht valt, komt op het land.
De plantjes kunnen er lekker van drinken. ...maar zullen we het rondje nog een keer doen?!
Ds... als er teveel regen is gevallen, dan stroomt het water naar de kanalen en rivieren.
En die kanalen en rivieren stromen weer naar de grote zee.
De zon schijnt. Het water van de zee verdampt. De waterdamp gaat omhoog.
Daar wordt de damp een wolk. De wolk wordt door de wind naar het land geblazen.
Boven het land koelt de waterdamp af. De damp wordt weer druppeltjes en het gaat regenen.
Zo zie je dat de kring maar rond gaat... We noemen het dan ook de waterkringloop.

Dag en nacht. (Tijdsduur: 128)                                                      Waarom is het overdag licht en 's nachts donker?

http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20031204_dagenweekanimatie01

's Ochtends als je wakker wordt is de dag begonnen. De zon zorgt heel de dag voor licht.'s Avonds als je naar bed gaat is de dag afgelopen. Het wordt donker en de nacht komt er aan. Hoe kan het dat dag en nacht elkaar afwisselen? Dat heeft te maken met de zon en de aarde. Dit is de aarde en dit is de zon. Op de aarde leef jij. De aarde lijkt plat, maar is rond. En misschien lijkt hij stil te staan, maar de aarde draait altijd. Kijk, daar woon je. Zie je dat de aarde langzaam rondjes draait. Altijd dezelfde kant op. Als de aarde n rondje om zijn as heeft gedraaid is er een dag voorbij: Maandag. Ken jij de dagen van de week? Praat maar mee. Dinsdag, woensdag donderdag, vrijdag, zaterdag en zondag. Zeven dagen in de week.

Schaduw tekenen. (Tijdsduur: 053)                                                     Als de zon schijnt, zie je ook schaduw.

http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20031204_schaduwtekenen01

Aan de schaduw van de zon kun je zien of het ochtend, middag of avond is. Kijk maar eens naar dit proefje.
Als Lisa s'ochtends op het schoolplein staat is haar schaduw lang. Dat komt omdat de zon schuin boven de aarde staat. Als Lisa in de middag op het schoolplein staat, is haar schaduw kort. Dat komt omdat de zon recht boven de aarde staat. En als Lisa s'avonds op het schoolplein gaat staan is de schaduw weer lang. Hij staat weer schuin boven de aarde, maar wel aan de andere kant. Dat komt omdat de aarde om zijn as is gedraaid.

Dag en nacht(2). (Tijdsduur: 159)                                                            Waarom is het 's winters langer donker?

http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20060208_dagennacht01

De aarde draait om de zon, net als de 8 andere planeten van ons zonnestelsel. De zon verwarmt en verlicht de aarde, en is onmisbaar voor het leven hier. De zonnestralen kunnen nooit de hele aarde tegelijk verlichten. Als de ene helft verlicht wordt, ligt de andere helft in de schaduw. Maar de grns tussen waar het dag is en waar nacht verschuift de hele tijd. En dat komt omdat de aarde draait. Op iedere plek is het daardoor een periode dag - en een periode nacht. Nou is het zo dat de aarde een beetje scheef staat ten opzichte van de zon. Daardoor ligt in december het noordelijk halfrond van de zon afgekeerd. In het meest noordelijke gebied is de zon dan helemaal niet te zien. Zelfs midden op de dag is het hier zo goed als donker. We noemen dat de 'poolnacht'. Terwijl het op de noordpool donker is in december, krijgt Antarctica - de Zuidpool - juist wl volop licht. De zon is hier in december altjd te zien, dag n nacht. Dt is wat ze zien op de Zuidpool, midden in de nacht. De zon staat nt boven de horizon, maar gaat niet onder. We noemen dat de 'middernachtzon' of 'pooldag'. Europa krijgt de meeste zon in juni. Dan schijnt de zon op het nordelijk halfrond en hebben we lange dagen en korte nachten. In december zien we de zon veel minder in Europa. We hebben dan krte dagen en lange nachten. De zon staat dn namelijk op het zudelijk halfrond gericht.

De zon geeft ons warmte. (Tijdsduur: 118)

http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20060208_zon01

Zon en klimaat. (Tijdsduur: 041)                                   De temperatuur op aarde verschilt enorm van plaats tot plaats.

http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20110212_zon01

De temperatuur op aarde verschilt enorm van plaats tot plaats. Zo zijn er woestijnen, sneeuwvlaktes, tropische stranden. De belangrijkste reden hiervan kan ik uitleggen met deze zaklamp. Dit is de zon en dit is de aarde. Omdat de aarde rond is, schijnen de zonnestralen op een bol oppervlak. Hier bij de Evenaar schijnen de zonnestralen loodrecht op het aardoppervlak. En in Noord-Europa schijnen de zonnestralen schuin op het aardoppervlak. Dezelfde hoeveelheid zonnestralen moet hier een veel groter oppervlakte verwarmen dan bij de Evenaar. En daarom is het bij de Evenaar warmer en wordt het naar de Polen toe steeds kouder.

De aarde is een bijzondere planeet. (Tijdsduur: 111)

http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20051031_aarde01

De dampkring. (Tijdsduur: 123)                                                            Zonder de dampkring kunnen we niet leven.

http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20060208_dampkring01

De zon geeft de aarde licht en warmte. De dampkring rond de aarde zorgt ervoor dat het niet t warm wordt. Of t koud.Een deel van de zonnestralen wordt door de dampkring teruggekaatst de ruimte in. De rest gaat de dampkring wl door en verwarmt het aardoppervlak. Die warmte van de aarde straalt terug de dampkring in. Een deel daarvan wordt door de dampkring opgenomen, en een deel weer teruggekaatst naar de aarde.Wolken werken in dit hele proces als een extra schild. Ze houden de zonnestralen tegen, en zorgen dus dat het op een bewolkte dag wat kouder is. 's Nachts houden de wolken de warmte van de aarde juist vst. Ze werken als een soort deken, waardoor een bewlkte nacht vaak wat warmer is. De dampkring is heel belangrijk voor de aarde. Doordat het ons beschermt tegen extreme hitte en kou, kunnen er op aarde miljenen verschillende planten en dieren leven. En dat is heel bijzonder. Het komt op geen nkele andere planeet in ons zonnestelsel voor.

De opbouw van de aarde. (Tijdsduur: 240)                                        Een vloeibare bol met een dun korstje.

http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20060208_opbouw01

Vroeger dachten mensen dat het middelpunt van de aarde de hel was. Ze dachten dat het n groot vuur was, bewoond door duivels. Maar de mensen hadden het mis. In het midden van de aarde wonen geen duivels. Wl is het er enorm heet: ruim 5000 graden! De binnenkern van de aarde is een massieve bal van ijzer en nikkel. De druk in die kern is z groot dat 'ie - ondanks de enorme hitte - niet smelt. In de buitenkern is de druk mnder groot, daar is de massa wl gesmolten. Om de aardkern heen zit een dikke laag gesteente die ook heel heet is. Dit is de mantel van de aarde: een stroperige massa van 3000 kilometer dik. Aan de buitenkant is de aarde hard en stevig. Daar zit de aardkorst. Die aardkorst lijkt dik, maar is het niet. Want als je de aarde vergelijkt met een perzik, dan is de aardkorst maar zo dik als het schilletje! De aardkorst is niet n geheel, maar bestaat uit verschillende stukken die als een puzzel in elkaar passen. Die stukken aardkorst heten "platen".Er zijn 2 soorten platen. Continentale platen liggen onder alles wat land is. Het zijn dikke lagen aardkorst vol lichte mineralen, zoals graniet. Maar je hebt ook de Oceanische platen. Dat zijn de stukken aardkorst die onder de oceanen liggen. De Oceanische korst is veel dunner dan de continentale, maar wel zwaarder - doordat er gesteente als basalt in zit. De aardplaten drijven op de stroperige massa van de mantel. Doordat het binnenste van de aarde zo ontzettend heet is, zitten er stromingen in die massa die de platen langzaam laten bewegen. Sommige platen drijven van elkaar af...en sommige naar elkaar toe. Andere platen glijden alleen maar langs elkaar heen. Doordat de platen bewegen, ontstaan er gebergten, aardbevingen en vulkanen.

Het ontstaan van vulkanen en eilanden. (Tijdsduur: 310)                      Op de grens van twee aardplaten.

http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20060208_vulkaan01

De korst om de aarde is niet n geheel maar bestaat uit verschillende stukken, die als een puzzel in elkaar passen. Die stukken aardkorst worden "platen" genoemd. En die platen liggen niet stil. Ze bewegen ten opzichte van elkaar, en dat heeft grote gevolgen...In 1963 zagen IJslandse vissers as, stoom en lava uit de zee omhoog spuiten. Ze zagen de geboorte van een nieuw eiland. Er kwamen vogels naar het nieuwe eiland, en al gauw groeiden er ook planten.Wat was er nou gebeurd? Op de oceaanbodem dreven 2 platen langzaam uit elkaar. Er ontstond een spleet. Door die spleet kon gesmolten gesteente - magma - uit de aarde omhoog komen. Het bereikte de zeebodem, koelde af en stolde. Het werd vst gesteente! Beetje bij beetje werd die laag gesteente z dik dat hij boven de zeespiegel uit stak en een eiland vormde.Het was niet de rste keer dat zoiets gebeurde. In het midden van de Atlantische Oceaan ligt ook zo'n grens van twee oceaanplaten die langzaam uit elkaar drijven. Op die plek - onder water - is langzamerhand een hele bergrug ontstaan! De aardplaten bewegen zo'n 5 centimeter per jaar. Dat lijkt weinig, maar als je een paar eeuwen verder rekent, is dat toch een flink stuk.
Sinds Columbus in 1492 de Atlantische Oceaan overstak en Amerika ontdekte, is de oceaan wel 25 meter breder geworden!Maar wt gebeurt er nou als platen niet van elkaar f, maar juist naar elkaar te bewegen? Als een oceanische plaat en een continentale plaat btsen, ontstaan er vulknen, zoals de Merapi in Indonesi. De zwaardere oceanische plaat wordt nder de continentale plaat geduwd en neemt water en brokken steen mee naar beneden. Hoe verder naar beneden, hoe heter het wordt. En uiteindelijk smelt het gesteente. Het stijgt als magma op uit de aardmantel, breekt door de aardkorst heen en wordt een vulkaan. Soms ontstaat er een hele rij vulkanen die samen een eiland vormen, zoals Java. Miljoenen jaren van uitbarstingen hebben Java bergachtig en ook heel vruchtbaar gemaakt. Dat komt omdat de uitgespuwde lava en as veel voedingsstoffen bevatten voor planten. Toch blijft het gevaarlijk om in de schaduw van de Merapi te leven, want hij barst nog regelmatig uit. In 1994 vielen er bij een uitbarsting wel meer dan 60 doden!

Sterrenhemel. (Tijdsduur: 236)                                                                   Reis mee naar de sterren.

http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20050115_sterrenhemel01

Sterren staan zo ver weg dat je alleen een klein lichtpuntje ziet.
Hoe zou het zijn als je naar de sterren kon vliegen? Ga je mee?
Je reist heel ver weg van de aarde. Heel ver.
Het blauw is water en het bruin land.
Je vliegt hoger en hoger, door de wolken heen. Kijk, dat is de aarde.
Je vliegt hoger en hoger het heelal in. Het heelal is heel groot.
Het heeft geen begin en geen einde. Het gaat maar door.
In het heelal zweeft de aarde. Maar niet alleen de aarde, maar ook de andere planeten, manen en sterren.
De sterren staan nog veel en veel verder weg dan de planeten. Veel verder!
Er is n ster die jullie heel goed kennen. Dat is de zon. Ja, de zon is een ster.
De zon geeft licht net als alle andere sterren.
Het is een gloeiende lichtbol die hl heet is.
Als je verder vliegt kom je nog meer sterren tegen.
Het zijn er zo veel dat je ze niet kan tellen.
Al die sterren bij elkaar noem je de melkweg.
Zo, nu gaan we maar eens terug naar de aarde. Ga je mee?

Volle maan. (Tijdsduur: 145)                                                                         Maanlicht is eigenlijk zonlicht.

http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20071101_maan01

De maan, zoals we m zien vanafonze aarde. Het lijkt alsof de maan licht geeft, maar dat is niet zo. Hij weerkaatst alleen het licht van de zon. Het licht van de zon schijnt op de maan. En dat stuk kunnen we zien. De maan draait ook om de aarde heen. Daar doet hij 29 en een halve dag over. Bijna een maand dus. Hier staat de maan precies tussen de aarde en de zon in. Vanaf de aarde kunnen we de maan niet zien, omdat de kant die naar ons toestaat, niet wordt verlicht door de zon. Dit noemen ze nieuwe maan. Een paar dagen later zie je dit. Dit kleine lichtstrookje noemen ze een sikkel. De maan is nu naar n kant van de zon verschoven. Deze smalle sikkel wordt vaak nieuwe maan genoemd, omdat je de maan nu weer voor een stukje kunt zien. Vijf dagen later staat de maan wat hoger aan de hemel. Nu zien we haar voor de helft. Een halve cirkel dus. Deze fase heet het eerste kwartier. Rare naam? Nee hoor. De maan heeft nu een kwart van haar baan afgelegd en vandaar dat het het eerste kwartier heet. Vanaf nu wordt de halve cirkel van de maan steeds groter doordat de zon een steeds groter stuk van de maan kan beschijnen. Als de maan op de helft van haar baan is, dan zien we dit: de volle maan. Nu staat de maan precies tegenover de zon en kan de zon de maan dus helemaal verlichten. Vanaf nu neemt de maan weer af, maar in spiegelbeeld. Weet je waarom? Het licht van de zon komt nu van de andere kant. Kijk maar. Hier is de maan weer een halve cirkel. En dit noemen ze het laatste kwartier. De maan heeft namelijk nu driekwart van haar baan afgelegd. Een paar dagen later is ze nog maar een smalle sikkel en dan lijkt de maan weer van de hemel te verdwijnen. Weet je deze nog? Dit is de nieuwe maan weer.

Maansverduistering. (Tijdsduur: 113)                                             Soms staat de maan in de schaduw van de aarde.

http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20070216_maansverduistering01

De aarde. De zon. En de maan.

De maan draait om de aarde. Samen draaien ze om de zon. De aarde en de maan geven zelf geen licht. Vanuit de ruimte kunnen we de aarde zien omdat het licht van de zon op de aarde schijnt. Vanaf de aarde kunnen we de maan zien omdat de zon op de maan schijnt. De maan weerkaatst het licht van de zon. Als de aarde precies tussen de zon en de maan staat, dan houdt de aarde het licht van de zon tegen De maan staat in de schaduw van de aarde. Er valt dus geen licht meer op de maan... en de maan wordt donker Als de aarde tussen de zon en de maan staat is er een maansverduistering.


 webmaster

 

  • Zo gezegd ....

     
     

    "Hoop is als de wolken:Sommigen drijven voorbij,Andere brengen regen.."

    Abdul Ala Maharry

    "Beschaving is niet meer dan een verflaagje dat bij de minste regen verdwijnt."
    Auguste Rodin 

     

     

     

     

 

 

  Marcel Cornelissen